Pert araç nasıl satılır?

Pert kelimesi neyi anlatır?

Günlük dilde pert denilen araç, büyük hasar sonrası onarımın ekonomik olmadığı değerlendirilen bir taşıt olabilir. Ancak bu tanım tek başına resmî tescil statüsünü göstermez. Ağır hasarlı araç, sigorta şirketince tam hasarlı değerlendirilen araç, çekme belgeli araç ve hurdaya ayrılmış araç birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Satış yolunu belirlemeden önce ruhsatta ve ilgili kayıtlarda gerçekte ne yazdığını öğrenmek gerekir. Aracın lastiklerinin dönmesi veya motorun çalışması bu kayıtları değiştirmez. Alıcı arayışına başlamadan önce araç sahibinin yetkisini ve devrin mümkün olup olmadığını kontrol edin.

Sigorta dosyası açıkken neden beklemek gerekir?

Kasko kapsamında tam hasar veya ekonomik tam hasar değerlendirmesi varsa dosyada tazminat mutabakatı, onarılamayan parçalar, kalıntı değer ve sovtajın kime ait olduğu gibi meseleler bulunabilir. Sigortacı ödeme yapacaksa alıcının neyi satın aldığı ve satıcının hangi haklardan vazgeçtiği yazılı biçimde anlaşılmalıdır. Bir aracın satışına yönelik teklif almak dosyayı bozmaz; fakat sigorta tarafının yazılı onayı gerekip gerekmediğini öğrenmeden hukuki devir yapmak sıkıntı yaratabilir. Dosyadaki kararın tarihini, eksper tespitlerini ve araç üzerinde hangi işlemlerin yapıldığını bir arada okuyun.

Satışa hazırlık için hangi sırayı izlemeli?

İlk olarak ruhsatı, hasar tutanağını, varsa eksper raporunu, servis kayıtlarını ve genel fotoğrafları toplayın. Daha sonra aracın çalışıp çalışmadığını, hareket edip edemediğini ve çekici gerekip gerekmediğini açıklayın. Alıcıya aracın nerede bulunduğunu, otopark ücretinin işleyip işlemediğini ve eksik parçaları bildirin. Teklif görüşmelerinde araç üzerinde sigorta veya finansman hakkı olup olmadığını saklamayın. Alıcı bulduktan sonra ödeme, noter ve teslim tarihini tek plan içinde değerlendirin. Aracı kullanabilecek durumda değilse sırf notere yetişmek için yola çıkarmayın.

Satış fiyatının düşmesine neler yol açar?

Ön panel, ön şase ucu, direkler, taban ve hava yastığı sistemi gibi güvenlikle ilişkili parçaların hasarı; hafif tampon veya çamurluk hasarından farklıdır. Su altında kalma, yangın, uzun süre bekleme ve motorun kilitlenmesi de risk hesabını büyütür. Araçta piyasa talebi güçlü bir marka-model olması belirli yedek parçaların değerli olduğu anlamına gelebilir, ama ekspertiz ve işçilik maliyetleri bu avantajı azaltabilir. Teklif veren kişi onarım amacı mı, parça değerlendirmesi mi düşünüyor diye sorun. Onarım sonrası satış ilanı bedelini doğrudan hasarlı fiyat sanmayın.

Teklifi kabul ederken son kontrol

Satış anlaşmasında aracın tescil statüsünü, devredilecek hakları, çekici ücretini, ödeme yöntemini ve teslim yerini netleştirin. Muğlak bir “nakit hemen” vaadi yerine, noter ve güvenli ödeme sistemi içinde hangi adımın ne zaman yapılacağını sorun. Sigorta dosyasıyla bağlantılı bir borç veya ödeme bekleniyorsa tarafları haberdar edin. Satıştan sonra aracın hangi amaçla kullanılacağını kesin olarak bilemeyebilirsiniz; yine de bilinen kusurları açıkça beyan etmek gerekir. Son karar, aracın gerçek durumu ve yazılı koşullarına dayanmalı.

Sigorta dosyasını kapatmadan acele etmeyin

Kasko veya trafik sigortası üzerinden yürüyen bir tazminat dosyasında eksper değerlendirmesi, mutabakat, tazminat ve sovtaj hakları birbirine bağlı olabilir. Araç sahibinin hangi bedeli almaya hak kazandığı, aracın kalıntısının kimde kaldığı ve satış hakkının kim tarafından kullanılabileceği dosyaya göre değişir. Sigortacının yazılı açıklaması olmadan hasarlı aracı devretmek, sonradan hak sahipliği ve ödeme tartışması çıkarabilir. Teklif alabilirsiniz; ancak son kararı poliçe, hasar dosyası, araç tescili ve devir koşullarını birlikte görerek verin.

Araç statüsünü günlük ifadelerle karıştırmayın

“Pert”, “ağır hasarlı”, “çekme belgeli” ve “hurdaya ayrılmış” ifadeleri gündelik dilde birbirinin yerine kullanılsa da aynı hukuki sonucu doğurmaz. Sigortacının ekonomik tam hasar değerlendirmesi ayrı, trafik tescilindeki kayıt statüsü ayrıdır. Aracın ileride kullanılması, satışı, çekilmesi veya geri dönüşüme teslimi bakımından ilgili tescil kayıtları önem taşır. Bu yüzden yalnız satış ilanında yazan bir kelimeye dayanarak devir yapılabilir veya araç trafiğe çıkabilir kararı verilmez. Tescil durumunu yetkili kanaldan doğrulayın; gri alanlarda noter, sigorta kuruluşu veya trafik tescil biriminden araca özel bilgi alın.

İşe başlamadan önce belgeleri düzenleyin

Ruhsat veya tescil bilgisi, kimlik ve araç sahipliği, varsa vekâletname, sigorta yazışmaları, eksper raporu, servis geçmişi ve hasar fotoğrafları tek dosyada tutulmalıdır. Aracın üzerinde rehin, haciz veya başka bir satış engeli olasılığı varsa işlem gününden önce yetkili kanaldan sorgulayın. Bir aracı satmak için sadece anahtarı ve fotoğrafı vermek yeterli değildir; hukuken kimin satış yapmaya yetkili olduğu da önemlidir. Sigorta dosyası hâlâ açık olan araçta sovtaj veya tazminat anlaşması satış bedelini etkileyebilir. Belgelerdeki eksikliği gizlemek yerine açıkça belirtin. Böylece teklif, kapora, ödeme ve noter aşamasında son dakika anlaşmazlıkları azalır.

Fotoğraf ve video ile ilk incelemeyi güçlendirin

Önden, arkadan, sağdan, soldan ve iç kabinden gün ışığında çekilen kareler ile hasarlı bölgelerin yakın plan görüntüleri değerlendirmeyi hızlandırır. Kilometre göstergesi, motor bölmesi, lastik ve jantlar, varsa açık hava yastığı ve gösterge arıza lambaları ayrıca görüntülenebilir. Aracın plakasını herkese açık ilan veya sayfalarda paylaşırken gizlilik tercihlerinizi dikkate alın. Motor çalışmıyorsa sırf video çekmek için tekrar tekrar marş basmayın; suya girmiş araçta elektrik sistemini çalıştırmaya kalkmayın. Güvenlikten ödün vermeden toplanan fotoğraflar ön değerlendirmeye yardım eder ama kaldırma, şase ölçümü veya ekspertizin yerini bütünüyle tutmaz.

Teklifleri aynı koşullarda karşılaştırın

İki farklı alıcının verdiği rakamları karşılaştırırken nakliye ücretini kimin ödediğine, teklifin yerinde incelemeye bağlı olup olmadığına, noter masrafına, ödeme zamanına ve satışın hangi statüde yapılacağına bakın. Bir teklif yüksek görünüp çekici, eksik parça veya evrak koşuluyla düşebilir. Diğer teklif başlangıçta daha düşük fakat masrafları belirli olabilir. Hasarlı aracın değeri; çalışır durumu, hasarın kapsamı, yedek parça değeri, piyasa talebi ve hukuki statüsü birlikte ele alınarak belirlenir. Yalnız ilan fiyatlarını gerçek satış bedeli kabul etmeyin. Belirsiz bir tahmini bağlayıcı kesin fiyat gibi sunan vaatlere temkinli yaklaşın.

Noter devri ve güvenli ödemenin sırası

İkinci el motorlu kara taşıtı satışlarında uygulanması gereken Güvenli Ödeme Sistemi, Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre nakit, havale veya EFT gibi yöntemlerde 27 Eylül 2024 tarihinden bu yana zorunludur. Satıcı işlemi uygun ödeme kuruluşunun sisteminden başlatır; alıcı bilgileri onaylayıp bedeli sistemde belirtilen hesaba aktarır. Ardından noterde devir tamamlanınca tutar satıcıya aktarılır. Güncel ayrıntıları işlemden önce noter ve ödeme kuruluşundan teyit edin. Rastgele gönderilmiş IBAN’a, ekran görüntüsüne veya yalnız sözlü ödeme sözüne güvenerek aracı teslim etmeyin. Resmî devir ile taşıtın fiziksel teslimini aynı işlem planının parçaları olarak değerlendirin.

Araç yürümüyorsa nakliye planı yapın

Önden ağır darbe, kırık aks, hasarlı süspansiyon, patlamış hava yastığı, sızdıran yakıt hattı veya çalışmayan motor bulunan aracı karayolunda sürmeye çalışmak güvenli olmayabilir. Aracın dört tekerleği dönüyor mu, direksiyon kilitli mi, otoparkta ya da dar bir sokakta mı, vinç gerekiyor mu sorularını önceden yanıtlayın. Çekici organizasyonu yapılacaksa buluşma yeri ve anahtarın kimde olduğu netleşsin. Sevk sırasında fotoğrafla mevcut durum kayda alınabilir. Çekici gereksinimi araç değeriyle aynı şey değildir; teklif görüşmesinde taşıma maliyetinin kime ait olduğunu açıkça öğrenmek gerekir.

Alıcıya açık bilgi vermek neden önemli?

Bilinmeyen bir durumu kesinmiş gibi anlatmak da, bilinen ağır kusuru gizlemek de anlaşmazlık oluşturabilir. “Motor çalışıyor ama soğukken vuruntu var”, “ön şase uçlarında işlem mevcut”, “airbag açmış ve onarımı belgeli değil” gibi somut, gözlenebilir açıklamalar daha değerlidir. İlan, WhatsApp yazışması ve teslim notu birbiriyle çelişmemelidir. Ekspertiz yoksa ekspertiz yapılmış gibi ifade kullanmayın. Sadece bildiğiniz bilgileri aktarın; bilmedikleriniz için kontrol önerin. Yazılı hasar özeti ve fotoğraf, fiyat pazarlığını kolaylaştırır ve sonradan “bana söylenmedi” ihtilafını azaltır.

İlgili içerikler

• Araç satışında güvenli ödeme
• Bütün soru-cevap rehberleri
• Kazalı araç alımı